ZAMANIN AYRAÇLARI: TÜRKLER’İN KULLANDIKLARI TAKVİMLER

Eski Türk Tarihi Mehmet Selçuk 15 Ekim 2020

Zamanın ayraçları olan takvimlerin pek çok çeşidi bulunmakla birlikte farklı toplumlar tarafından kullanılmıştır. Takvimin ortaya çıkış nedeni insanların yaşam ve zamanını planlı bir şekilde yürütmek istemesidir. Takvimler sayesinde insanoğlunun günlük yaşamı kolaylaşmış böylece düzenli bir hayat sürmüşlerdir.


            Karnak Tapınağı’ndaki Mısır takvimi

Zamanın ayraçları olarak nitelendirdiğimiz takvim ile ilgili ilk çalışmaları Sümerler yapmış ve bunun neticesinde ay yılı esaslı bir takvim oluşturmuşlardır. Ardından Mısırlılar Güneş yılı esaslı takvimi bulmuşlardır.

Ay Yılı Esaslı Takvimler

Ayın Dünya etrafında 12 defa dönmesiyle 354 günden oluşur. Bu takvimi Sümerler bulmuşlardır. Bu takvim sadece Sümerler tarafından değil İslam devletlerince de kullanılmıştır. Hz. Ömer döneminde takvimin başlangıcı hicret olarak kabul edilmiştir.

Latin Harfleriyle YazılışıÖzgün Arapça AdıSözcük Anlamı
MuharremمحرمHaram (mübarek) kılınmış
SaferصفرBoş manasında
Rebiülevvelربيع الأولİlk bahar
Rebiülahirربيع الآخرSon bahar
Cemaziyelevvelجمادى الأولىİlk çorak toprak ya da ilk don
Cemaziyelahirجمادى الآخرةSon çorak toprak ya da son don
RecepرجبSaygı, onur
ŞabanشعبانDağılmış, yayılmış
RamazanرمضانYanma, sıcak olma
ŞevvalشوّالYükselmiş
Zilkadeذو القعدةBarışa sahiplik eden
Zilhicceذو الحجّةHacca sahiplik eden

Hicri Takvim

Bu takvimde ise Ay yılı esas alınmış ve bir yıl 354 günden bir ay ise 29,5 günden meydana gelmektedir. Bu takvime Kameri Takvim de denilmektedir. Hicri takvim Hz. Ömer döneminde oluşturulmuş başlangıç hicret yani HZ. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göç etiği 622 yılı esas alınmıştır. Hicri takvimde 12 ay bulunmaktadır. Bunlar: Muharrem, Safer, Rebiyülevvel, Rebiyülahir, Cemaziyülahır, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhiccedir. Güneş yılı esaslı Miladi takvime göre bu takvim 10 gün daha kısadır. İslamiyet’in kabulüyle birlikte bu takvimin Türkler ‘in hayatına girdiğini görüyoruz. Selçuklu, Osmanlı gibi devletlerin, günümüzde ise halen dini işlerin düzenlenmesinde zamanın ayraçları kullanıldığını bilmekteyiz.

Güneş Yılı Esaslı Takvimler

Dünya’nın Güneş etrafında dönmesiyle 365 gün 6 saatten meydana gelir. Her şey ihtiyaçtan doğar. Takvimin de ortaya çıkış nedeni budur. Mısırdan geçen Nil Nehri yılın belli zamanlarında taşar ve bu taşma durumu birtakım olumsuzluklara yol açardı. Özelikle tarım alanında. Mısırlılar bu olumsuzlukları engellemek amacıyla takvim alanında hesaplamalar ve çalışmalar yapmışlardır. Mısırlıların bulduğu bu takvim Roma İmparatorluğu tarafından da kullanılmıştır.

12 hayvanlı Türk takvimi

  12 Hayvanlı Türk Takvimi

Bu takvimde Güneş yılı esas alınmış ve bir yıl 365 gün 5 saatten meydana gelmektedir. Her takvimde bir olay ya da bir tarih başlangıç olarak alınmıştır. 12 hayvanlı Türk takviminde başlangıç Nevruz günüdür. Takvimde her ay bir hayvanı temsil eder.

Bunlar: sıçgan(sıçan),ud(öküz),bars(pars), tavışgan(tavşan),lu(ejder,balık),yılan ,yund(kısrak),kon(koyun),biçin(maymun),takıgu(tavuk),it(köpek),tonguz(domuz).Bu takvimin tam olarak ne zaman ortaya çıktığı bilinmemekle birlikte Kök Türkler,Uygurlar, Çin ve Tibet’te kullanıldığı bilinmektedir.

Celali Takvim

Güneş yılı esaslı olup 365 gün 44 saatten oluşmaktadır. Bu takvimi büyük Selçuklu hükümdarı Celaleddin Melikşah adına düzenlenmiş olup Ömer Hayyam’ın da katkıları bulunmaktadır. Takvime aynı zamanda Takvim-i Melikşah olarak da adlandırılmaktadır. Bu takvim ise başlangıç olarak 1079 yılını Nevruzu da yılbaşı olarak kabul etmiştir.

Ömer Hayyam

Rumi Takvim

Bu takvimde Güneş yılı esaslı olup 365 gün 5 saattir. Rumi takvimde başlangıç olarak Ortodoks Rum Patrikhanesi’nin (MS.584) kuruluşu esas alınmış ancak Osmanlı bunu kabul etmeyip başlangıç olarak Hicreti kabul etmiştir. Osmanlı Devleti 1839’dan sonra Rumi takvimi mali alanda kullanmış ve 1 Martı mali yılbaşı kabul etmiştir.

Takvim-i Garbi

Güneş yılı esaslı 365 gün 6 saattir. Osmanlı da bu takvim miladi takvimin esaslarına uygundur. Osmanlıda 2. Meşrutiyet döneminde itibaren kullanılmaya başlanmıştır.

Miladi Takvim

Güneş yılı esaslı 365 gün 5 saattir. Milat kelime anlamı olarak doğun anlamına gelmekte olup bu takvimin başlangıcı olarak Hz. İsa’nın doğumu esas alınarak 0 olarak kabul edilmiştir. Miladi takvim Türkiye’de cumhuriyetin ilanıyla birlikte pek çok yenilik meydana gelmiştir. Miladı takvimin de kabulü bunlardan biridir.26 Aralık 1925 de kabul edilmiş, 1 Ocak 1926 da kullanılmaya başlanılmıştır. Böylece dünyadaki takvimler arası ikilikler kaldırılmış olup diğer ülkelerle ticari ve bütünleşme süreci hız kazanmıştır. Bu takvim geliştirilip roma imparatorluğunda Julien ve Gregoryen takvimleri adıyla kullanılmıştır.

Eskiden hicri takvim kullanılmaktaydı. Şimdi ise miladi takvim kullanılmakta olup hicri takvim miladi takvime çevrilir. Günümüzde e artık bu çok kolay olmakla birlikte bu un için programlar bulunmaktadır. Hicri takvim miladi takvime şöyle çevrilmektedir:

  • Öncelikle hicri yıl 33’e bölünür.
  • Ortaya çıkan bölüm hicri yıldan çıkarılır.
  • Kalan sayı 622 ile toplanır.

33’e bölme sebebimiz hicri takvimde her 33 yılda 1 yıl devretmektedir.

 Hicri 1453 yılının miladi karşılığı nedir?

1453/33= 44

1453-44= 1409

1409+622= 2031

#Takvim #Türkçe tarih dersleri sitesi #Türkler
Yorumlar
    Melisa

    31 Ekim 2020

    Super


Bir yorum bırak
Mail adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.
  • Arşivler