OSMANLI’DA HUKUK

Osmanlı Tarihi Mehmet Selçuk 27 Kasım 2020

Osmanlı’da hukuk üstünlüğü ilkesi benimsenmiştir. Osmanlı hoşgörülü bir politika izlemiş elinden geldiğince insanların hakkını vermeyi çalışmıştır. Osmanlıda padişahın koyduğu kurallara kanun denmektedir. Kanunlar dini hukuklar beraber yürütülmekteydi. Hukukun yapılanmasında İslam hukuku , Türk örf ve gelenekleri ve fethedilen yerlerin özellikleri etkili olmuştur. Osmanlı’da Hukuk çoklu bir sistem yapılanması idi.

Örfi ve Şeri Hukuk

Osmanlı Devlerinden önceki Türk İslam Devletlerinde hukuk şeri ve örfi olmak üzere ikiye ayrılışmıştır. Osmanlıda da aynen bu şekilde devam etmiştir.

Şeri Hukuk : gücünü İslami esaslardan almıştır. Şeri hukukun kaynakları Kur’an-ı Kerin , sünnet ve hadislerden oluşmaktadır. Şeri hukukun işleyişini sağlayan kurum Kazaskerliktir. Kazaskerler yargı sistemi oluşturan kadıların tayin ve azil , işlemelerin yapardı. Hükümdarın çıkardığı fermanlar şeri hukuka aykırı olamaz. Örfi hukuk şeri hukuka tabi olmakla birlikte şahıs , aile , miras , borçlar, eşya ve ticaret hukuku örfi hukuka uygun olarak düzenlenmiştir. Devlet idaresi , ceza ve vergi hukukunda ise şeri ver örfi hukuk beraber uygulanmıştır.

Osmanlı’da bir mahkeme

Örfi hukuk: Töre kurallarının İslamiyet’e aykırı olmayacak bir şekilde düzenlenmesiyle oluşan kurallardır. Örfi kanunlar hazırlanırken din esas alınıp İslam kurallarının dışına çıkmamayı esas alırdı. Bu hukuk sisteminde yasama yetkisi padişaha aittir. Örfi konularla ilgili padişah buyrukları “Ferman” olarak “Nişancı” tarafından kaleme alınırdı. Daha sonra da yine Nişancı tarafından, çıkartılan fermana padişah tuğrası işlenir ve fermanın resmiyet kazanması sağlanırdı.

Divanıhümayun ve Kadılık

Divanıhümayun’da hukuktan sorumlu kişi “Kazasker” olup ilk kazasker “Çandarlı Kara Halil Paşa’dır”. Kazasker , adalet ve eğitim işlerinden sorumlu bakanlıktır. Divanıhümayun’da bir hukuk danışmanı ve bir yürütme organı olarak faaliyetleri yürütmektedir. Divanıhümayun’da ilk başta davalar da görülmüştür. Teşkilat süreci ilerledikçe bir temyiz mahkemesi olarak faaliyet göstermiştir.

Osmanlı Hukukunun en öenli hususlarındna biri “Kadılık ” makamıdır. Buna ” Mevleviyet” de denilmiştir. Başlıca mevleviyet kadılıkları arasında İstanbul ,Edirne Sofya, Selanik ve Bursa bulunmaktadır. Kadı günümüzdeki belediyen başkanı gibi kaza ve sancakların yönetim işlerini yürütürken bir aynı zamanda hukukçu olarak kişiler arasındaki davalara bakmış yönetenleri denetlemişti. Kadı şeri örfi hukuku uygulayarak davalara bakar. Taşra yöneticilerin hukuka uygun davranıp davranmadığını denetler.

#Osmanlıda Hukuk #Türkçe tarih dersleri sitesi
Bir yorum bırak
Mail adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.
  • Arşivler