Orhun Yazıtları: Türk Tarihinin Vesikası

Eski Türk Tarihi Mehmet Selçuk 9 Aralık 2020

İlk Türk devletleri ile alakalı en önemli eserlerin neler olduğuna bakıldığında karşımıza Orhun Yazıtları çıkar. Türk toplumu ile ilgili en önemli eserlerden bir tanesi olan bu yazıtların aynı zamanda Türkler hakkında çok net bilgiler verdiğinden de söz etmek gerekir. 

Orhun Abideleri, Göktürk Yazıtları ya da Orhun Yazıtları olarak bilinen bu kültürel zenginliğin en önemli yanı 8. yüzyıldan kalma bir eser olmasıdır. Orhun Alfabesi ile yazılması bu eserin ‘Orhun’ adı ile anılmasında değerlidir. 716 yılında Tonyukuk Anıtı olarak dikilen en eski kitabe, sonrasında 732 ve 735 yıllarında yeni anıtlarla birlikte geliştirilmiştir. 

Türk adının ilk defa geçtiği eser olması da ön plana çıkan bir niteliği olurken bu yazıtların tarihine daha yakından bakmak gerekir.

Orhun Yazıtları Ne Zaman Dikildi?

Orhun Yazıtları, İlteriş Kutluk Kağan tarafından kurulan II. Köktürk Devleti tarafından dikilmiştir. Çin ile giriştiği mücadelede başarılı olan Kutluk Han’ın kurduğu devlette Vezir Tonyukuk adına dikilen ilk kitabe sonrasında gelen kitabelerle desteklenmiştir. Bu dönemde dikilen 3 abidenin de farklı özelliklere sahip olduğundan söz etmek gerekir. Türk toplumunun Çin mücadelesi esnasında genel öğütler ve hatıraları içeren yazıtların detayları şu şekildedir.

Bilge Kağan Abidesi

Orhun Alfabesi ve Çincenin kullanıldığı bu abide en çok zarar gören abide olarak bilinir. Büyük bir bölümü okunamaz halde olan abidenin Tnri Kağan tarafından dikildiği bilinir. Bu abide ile ilgili bilinen en ünlü söz ‘Ey Türk ulus! Özüne dön’ sözüdür. Bu söz bugün dahi Türkler tarafından kullanılır.

Tonyukuk Abidesi

Orhun Yazıtları’nın en eskisidir. Vezir ve komutan Tonyukuk tarafından dikilmiş olan bu abidenin aynı zamanda bu bilge vezir tarafından da yazıldığı bilinir.

Kül Tigin Abidesi

Bilge Kağan tarafından dikilen abide hem Orhun Alfabesi hem de Çince yazılar vardır. En son dikilen abide olarak kayıtlara geçimiştir.

Orhun Abidesi Nerede?

Orta Asya’nın en önemli eserlerinden bir tanesi olan Orhun Abidesi, Moğolistan’da Orhun Vadisi’nde yer alır. Orhun Nehri’nin hemen yanı başında bulunan bu vadi başken Ulan Bator’dan yaklaşık 370 km uzaklıktadır.

#göktürkler #kutlu kağan #Moğolistan #Orhun yazıtları
Yorumlar
    Tuba

    13 Aralık 2020

    Puanım 100


Bir yorum bırak
Mail adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.
  • Arşivler