Milli Cemiyetler (Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri)

Devrim Tarihi Mehmet Selçuk 14 Aralık 2020

 Osmanlı Devleti’nin Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalaması ile düşmana kayıtsız şartsız teslim olması elbette kahraman Türk halkını kayıtsız bırakmamıştır. Dünyada o zamana kadar benzeri görülmemiş bir şekilde bölge bölge örgütlenerek hem azınlıklara hem de düşmanlara karşı direniş göstermişlerdir.

  Bu Milli Cemiyetler (Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri) halktan da oldukça olumlu tepki görmüşlerdir. Osmanlı Devleti’nin açtığı boşluğu halk kendi çabası ile doldurmaya çalışmaktadır. İlk başlarda çeşitli mitingler, protestolar gibi eylemler ile direniş gösteren Milli Cemiyetler daha sonralarında Milli mücadelenin de başlaması ile silahlanarak mücadeleye destek vermişlerdir. Halk ile beraber Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde toplanarak düzenledikleri kongrelerle ise demokrasi anlayışının benimsenmesinde etkin rol oynamışlardır. Aynı zamanda işgalin direkt olarak yaşandığı bölgelerde Kuvayimilliye birliklerinin kurulmasına oldukça büyük katkılar sağlamışlardır.

 Milli Cemiyetler sağladıkları büyük katkıların yanında savaşın ve işgallerin geniş alana yayılması ile iletişimsizlik sorunu yaşamışlar ve savaş şartlarında artık yetersiz kalmışlardır. Savaş zamanı yaşanan imkansızlıklar, iletişim kopuklukları iyice sorun haline gelmiştir. Milli Cemiyetlerin dayanmış olduğu askeri güç olan Kuvayimilliye birlikleri de ulusal bağımsızlığı sağlama mücadelesinde yetersiz kalmıştır.

Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa önderliğinde yapılan Sivas Kongresi’nde Anadolu’da bulunan tüm Milli Cemiyetler tek bir çatı altında yani Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmişlerdir. Böylelikle tek bir güç halinde ihtiyaçları olan etkinliği elde etmiş olmuşlardır.

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması ile başlayan süreçten 1920 yılında TBMM’nin açılmasına kadar geçen süreçte Milli Cemiyetler, Kuvayimilliye birlikleri ile birlikte ulusal bağımsızlık mücadelesine büyük katkılar sağlayıp etkin rol oynamışlardır.

Milli Cemiyetler Birleşmeden Önceki İsimleri ve Amaçları

  • Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti: Sivas’ta kurulmuştur. Milletin bağımsızlığı için çaba göstermiştir. İtilaf Devletleri’ne protesto amaçlı telgraflar göndermişlerdir.
  • İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti: İzmir’de Yunanların değil Türklerin çoğunlukta olduğunu dünya kamuoyuna duyurmaya çalıştı. Batı Anadolu’daki direnişlere silah ve cephane yardımı sağladı.
  • Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Doğu Trakya’nın Yunanlılara verilmemesi için ve Mavi Mira Cemiyetine karşı çalışmalar sürdürdü.
  • Redd-i İlhak Cemiyeti: İzmir’in işgal edilmesine karşı çıktı.
  • Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Erzurum Kongresi’nin toplanmasına öncülük edip Doğu Anadolu’da Ermeni Devleti kurulmasına engel olmaya çalıştı.
  • Milli Kongre Cemiyeti: Türkler hakkında dünyada yapılan propagandaya basın-yayın yolu ile karşı koymaya çalıştı.
  • Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti: Karadeniz kıyılarında hak iddia eden Pontus Rumlara ve Ermenilere karşı direniş gösterdi.
  • Kilikyalılar Cemiyeti: Adana ve çevresini Fransız ve Ermenilere karşı korumak amacı ile kurulmuş bir cemiyettir.


Yorumlar

    […] önceki yazımızda Millî mücadele döneminin kahramanları olan Milli Cemiyetlerden bahsettikten sonra bu yazımızda ise Milli Cemiyetlerin mücadele ettikleri Düşman Cemiyetler ve […]


Bir yorum bırak
Mail adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.
  • Arşivler