Geçmişin İzleri : Bir Arkeoloji Kazısı Nasıl Yapılır?

Tarih Bilimi Mehmet Selçuk 23 Ekim 2020

Gran Dolina sitinde arkeolojik kazı, Atapuerca Dağlarısİspanya, 2008

Arkeoloji kısaca kazı bilimidir. Arkeoloji insanlığın kültürel geçmişini, hayatını ve bunların ilişkilerini inceler. Arkeoloji ,sosyoloji, coğrafya, tarih gibi birçok bilimden dalından yararlanmaktadır. Bu yazıda bir arkeolojik kazının nasıl yapıldığını göreceğiz.

Türkiye geçmişten günümüze pek çok uygarlığa, krallığa, devlete sahne olan bir coğrafyadadır,ve biz bu coğrafyada bunların izlerini görmekteyiz. Bazen bir camide bazen kalede vs. günümüze kadar korunup gelenlerin haricinde bir çok eser toprak altında kalmıştır. işte arkeologlar bunları gün yüzüne çıkarmaktadır.

Yapılacak olan araştırmanın seçimini arkeoloğun bir bilim insanı olarak yöneldiği konu bunlarla bağlantılı soru ve çözüm beklentisi belirler. Bir arkeoloğun amacı kazı yapmak değildir. Kazı: sonuç elde etmek için kullanılan yöntemlerden biridir.

Bir Arkeolojik Kazıda Kimler Bulunur ?

  1. Bilim heyeti :bir başkan ve 30-40 arası uzman öğrencilerle birlikte çalışır.
  2. Buluntu grubu: çanak çömlek çalışanlar bu gruptadır. Görevleri dönemin çanak çömleğini çizip tanıtmaktır.
  3. Antropolog: bunların uzman alanı kemiklerdir. İnsan ve hayvan kemiklerini tek tek değerlendirip teşhis ederler.
  4. Mimarlar: eğer mimar yoksa mimar kökenli yada bilim heyetinden mimari çizim yapan bir uzman bulunur.
  5. Arkeobotanikçiler :bunlar bitki tohumlarını inceler.
  6. Jeofizikçiler :yer altına elektrik dalgası göndererek orada bir şey olup olmadığını tespit ederler.
  7. Fotoğrafçılar, restoratörler ,konsarvetörler ,aşçı ,şoför bulunmaktadır.

Arkeoloji Kazının Aşamaları

Öncelikle bir arkeolojik kazıya başlanıldığında o konu ile ilgili önceden yapılmış bütün yayınlar incelenmelidir. Arkeolojik bilgi 3 aşamadan meydana gelir. Kaynak araştırma , veri elde etme ve değerlendirmedir.

Kaynaklar tarandıktan sonra bir proje hazırlanır. Hazırlanan projenin bir kopyası Kültür Bakanlığı’na gönderilir. Bakanlık tarafından incelendikten sonra bir müze görevlisi tayin edilir. Müze görevlisi ile birlikte kazı alanlına gidilerek dolaşılır. Bulunan höyüğün boyutları ölçülür. Araştırma sonucunda dönemi belirlenir ve bir rapor hazırlanarak bakanlığa verilir. Bakanlıktan kazılması için ilgili müzeye raporların kopyası verilir ve kazı izni alınmış olur.

Lisanlı Höyüğü – Kömürkaya (Şarkışla, Sivas)

İzin alındıktan sonra ilk yapılacak olan yüzey araştırmasıdır. Yüzey araştırması kazı yapılmadan toprağa müdahale edilmeden yüzeyde görülen bulgulara göre yapılan bir ön değerlendirmedir. Bu tamamlandıktan sonra kazıya başlanır. Kazı alanın çevresi ince çubuklarla çevrilir.

Bir höyük birçok tabakadan meydana gelmektedir. Bulunan tabakaların hepsi numaralandırılır. En üstte bulunan tabakaya 1 numara verilir. Tabakalar açılırken açma türlerinde biri kullanılır. Bunlardan biri olan basamaklı açma , bütün tabakların alt alta bir sıra düzeni halinde açıldığı yöntemdir. Sırası ile çıkan buluntular çıktığı andan itibaren numaralandırılır ve sınıflandırır.

Arkeoloğun veri olarak tanımladığı her türlü bulgu mutlaka 3 boyutlu olarak belgelenir. Çıkan bulgulardan restore edilebilecek olanlar konservatörler tarafından onarılır ve müzeye gönderilir. Buluntular 2 ‘ye ayrılır:

Envanterik eser: müzede sergilenebilecek niteliğe sahip olan bütün olan eserdir. Müzeye teslim edilir ve sergilenir.

Etütlük eser: bu tür eserlerin ancak üçte biri kazı alanından çıkmaktadır. Müzede sergilenmez, müzenin depolarına kaldırılır. Eserlerin çoğu günümüze etütlük eser olarak ulaşılır .

En son kazıdan sonra kazı evine gidilir ve parçalar değerlendirilerek bir rapor hazırlanır.

#Arkeoloji #Kazı #Türkçe tarih dersleri sitesi
Bir yorum bırak
Mail adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.
  • Arşivler