Amasya Genelgesi

Devrim Tarihi Mehmet Selçuk 17 Aralık 2020

Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde başlayan milli mücadele döneminde gerçekleştirilmiş olan Amasya Genelgesi özellikle de ilk kez ulusal egemenliğin bahsi geçen genelge olması sebebiyle tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin atıldığı genelge olarak kabul edilmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kuruluş belgesi olarak kabul edilmesinden ötürü Amasya Genelgesi tarihimizin önemli genelgelerinden biri olmaktadır.

 Bir önceki yazımızın konusu olan Mustafa Kemal Paşa’nın Havza’da bulunması ve Havza Genelgesi’nin ardından Havza’dan sonra geçtiği Amasya’da kararlaştırılıp genelge haline getirilen Amasya Genelgesi’nin maddeleri ve önemi gibi başlıkları sizlerle yazımızın devamında paylaşacağız.

Amasya Genelgesi Tarihi ve Önemi

Mustafa Kemal Paşa 12 Haziran 1919’da Amasya’ya arkadaşları ile birlikte gelerek meslektaşları; Ali Fuad Paşa, Refet Bey, Rauf Bey ile birlikle bir bildiri hazırladılar. Kazım Karabekir ve Mersinli Cemal Paşa ise bu bildiri için bizzat onaylarını göndermişlerdir. Amasya’da hazırlandığı için Amasya Genelgesi adını alan bu genelge, parça parça olmak yerine birleşip bütün olarak direniş gösterme yolunda atılmış olan ilk ciddi adım olarak görülmektedir.

 Amasya Genelgesi içerisinde İstanbul Hükümeti’nin bağımsızlığını kaybetme tehlikesi yaşadığını belirtmiş ve milletin gücü direnişi ve beraberliği ile bağımsızlığa giden yola ışık tutmuştur. Bu sebeple milli mücadele direnişini yönetmek amacı ile bir yönetim kuruluna ihtiyaç duyulduğunu belirtmiş ve Sivas’ta kongre yapılma çağrısı yapmıştır.

Amasya Genelgesi Maddeleri

  • Ulusun birliği ve bağımsızlığı büyük risk altındadır.
  • İstanbul Hükümeti aldığı sorumlulukla başa çıkamıyor. Bu da milletimizi gitmiş gibi gösteriyor.
  • Ulusun bağımsızlığı ancak kararlılığı ve inancı ile kurtarılabilir.
  • Ulusların amaçlarına ulaşmak ve halk haklarını savunmak için, kısıtlama ve denetimden uzak bir ulusal komiteye sahip olmalıyız.
  • Her hâlükârda güvenli yer olan Sivas’ta kongre yapacağız.
  • Bu amaç doğrultusunda Müdafaa-i Hukuk ve Redd-i İlhak tarafından her ilden 3 kişi temsilci olarak seçilecektir.
  • Bu genelge bir sır olarak saklanmalı ve temsilciler yolda kendi kimliklerini kullanmamalıdırlar.
  • Doğu yakasında bulunan iller için 10 Temmuz’da Erzurum’da bir Kongre yapılacaktır. O tarihe kadar diğer temsilciler Sivas’a ulaşırsa Doğu illerindekiler Sivas’a taşınacaktır.

Amasya Genelgesi Sonuçları

Bu genelge Osmanlı Hükümeti’ni oldukça rahatsız ettiği için Mustafa Kemal 8 Temmuz 1919’ Mustafa Kemal Paşa geri çağırıldı. Tüm emirlere karşı gelmekten dolayı tarafına tutuklama emri çıkarıldığını öğrenen Mustafa Kemal, tüm görevlerden ve ordudan istifa etmiştir.

 Fakat yine de Doğu illerinin komutasını elinde bulunduran Kazım Karabekir Paşa ve ordunun önde gelen isimleri Mustafa Kemal Paşa’ya destek vermeye devam etmiş ve milli mücadele direnişinde milletimizin yanında olmuşlardır.


Yorumlar

    […] Mücadele Dönemi çerçevesinde düzenlenen bir diğer Kongre ise Erzurum Kongresi olmaktadır. Amasya Kongresi ile başlayan sürecin daha örgütlü hale gelmesini sağlayan Erzurum Kongresi ilklerin Kongresi […]


  1. […] Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkması ile başlayan milli mücadele yolunda Amasya, Erzurum’dan sonraki durak ise Sivas Kongresi olmuştur. Vatanın selameti için, bağımsızlık […]


Bir yorum bırak
Mail adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.
  • Arşivler